آمار اتحاد با امام
قالب وبلاگ

اتحاد با امام
راههای جلوگیری از تجاوز دشمنان 
لینک دوستان
آخرین مطالب

ضرورت شناسایی ابعاد شخصیت امام خمینی (ره)

دکتر محمد‌حسن رجبی

نویسنده و پژوهشگر

امام‌خمینی(ره) شخصیت بزرگ و برجسته‌ای در تاریخ ایران و اسلام و حتی جهان به شمار می‌رود که به جرأت می‌توان گفت هنوز بسیاری از ابعاد شخصیت ایشان ناشناخته مانده است. تصوری که اغلب مردم کشور، مسلمانان و جهانیان از امام دارند، تصویر رهبری دینی ـ سیاسی، قاطع و سازش­ناپذیر است که کشوری را به استقلال رساند و قدرت‌های غربی و شرقی را به چالش طلبید. این سخن، گرچه به نوبه­ی خود درست است؛ اما معرف همه­ی ابعاد وجودی شخصیت امام‌خمینی نیست. او فقیهی بلند‌مرتبه، متکلمی بزرگ، عارفی سالک، اخلاقی‌ای فروتن، سیاستمداری بصیر،... بود که همه­ی دانش‌های متنوع او، انسجامی درونی داشت و روح و جوهر آن‌ها، توحید و جهت آن­ها، تقرب به خدا و بندگی و رسالت انسان در این جهان، یعنی «انجام تکلیف الهی» بود. به عبارت دیگر، دانش امام یا منظومه­ی فکری او، کل پیوسته‌ای بود که ظواهر آن همان دانش‌های عقلی و نقلی، و باطن آن عرفان اسلامی بود که بدان دانش‌‌ها روح و جهت می‌بخشید. از این­رو، آن­چه که از آغاز نهضت اسلامی، به ویژه پس از پیروزی انقلاب مجال بروز و ظهور یافت، عمدتاً وجه سیاسی شخصیت امام بود که در فراز و نشیب‌های حساس سیاسی داخلی و خارجی، ناگزیر به اتخاذ مواضع آشکار و سرنوشت‌سازی گردید که همگان از آن آگاهند؛ هرچند امام در خلال سخنانشان و به­ویژه «در تفسیر سوره­ی حمد» ـ که در سال 1358 از سیمای جمهوری اسلامی ایران بخش شد ـ جلوه­ی بارزی از نگرش عرفانی خود را به منصه­ی ظهور رساند.

امروز پس از گذشت بیست سال از زمان رحلت آن فرزانه­ی بزرگ، ضروری است که شخصیت امام را ـ که عصاره­ی‌ فرهنگ اصیل اسلامی است ـ مورد بازکاوی قرار دهیم.

بدون شک هرگونه آسیب‌شناسی فرهنگی، بدون شناخت ابعاد شخصیت امام (امام‌شناسی) میسر نیست. آن‌چه که در ذیل می‌آید، نگرشی است بر شخصیت امام از دو منظر متفاوت: نخست، در عرصه­ی داخلی؛ بدین معنی که تحولاتی که امام در کشور ایجاد کرد؛ دوم، ‌در عرصه­ی جهانی، که ناظر به تحولاتی است که در جهان اسلام و جهان و نظامات بین‌المللی پدید آورد. طبعاً هر یک از این موارد می‌تواند خود موضوع تحقیقات مستقلی قرار گیرد. بدون شک طرح زیر، ابتدایی و پیشنهادی است که با کمک صاحب‌نظران می‌تواند به طرحی جامع‌تر تبدیل شود.

1ـ تحول در عرصه­ی داخلی (کشور)

ـ بازگرداندن هویت دینی و ملی اصیل فراموش شده به مردم که پس از استیلای تجدد در کشور، از جامعه و فرهنگ رسمی به حاشیه رانده شده بود؛

ـ دگرگونی در روابط تاریخی دولت ـ ملت با تأکید بر نقش خدمتگزاری حکومتگران به مردم و نقش مؤثر مردم بر سرنوشت کشور؛

ـ عبادی تلقی کردن خدمت به کشور و ملت و تأکید بر وجه اخلاص آن؛

ـ ارزش نهادن به طبقات فرودست و مستضعف و برائت و انزجار از طبقات مرفه و مستکبر جامعه و تأکید به مسئولان کشور در سپردن اداره­ی امور به طبقات مستضعف؛

ـ اتکا به نیروی جوانان در تصمیم‌گیری‌ها و اداره­ی امور کشور جهت ایجاد تحول و پیشرفت؛

ـ امکان تحقق «انسان کامل» در جامعه­ی اسلامی با ذکر نمونه‌های فراوان از رزمندگان دفاع مقدس و جهاد‌گران؛

ـ پیوند معنوی میان دنیا و آخرت و دمیدن روح عرفانی و اخلاقی به جامعه و تهذیب آن از آفات بشری با اشاره به این­که «عالم، محضر خداست، در محضر خدا گناه نکنید.»؛

ـ جرأت و جسارت بخشیدن به مردم در راه دستیابی به استقلال سیاسی، اقتصادی و فرهنگی و طرد هر نوع وابستگی خارجی؛

ـ برچیدن استبداد سلطنتی دیرپای 2500 ساله از فرهنگ و تاریخ کشور؛

ـ اعلام خوداتکایی و عدم وابستگی به شرق و غرب در نظام دوقطبی و برهم زدن نظم نوین جهانی به رهبری امریکا و اثبات اقتدار اسلامی به عنوان رکن قدرتمند در نظام بین‌الملل؛

ـ ایجاد وحدت و هم­دلی میان اقوام و پیروان ادیان رسمی کشور و بهره‌مندی آنان از حقوق برابر اجتماعی؛

ـ تصمیم و عزم جدی بر رفع عقب‌ماندگی تاریخی و محرومیت­زدایی از کشور و گشودن افق پیشرفت در همه وجوه سیاسی، نظامی، فرهنگی و اقتصادی با تکیه بر استعداد‌ها و امکانات داخلی.

2ـ تحول در عرصه خارجی

ـ به چالش کشیدن قدرت‌های استکباری و عدم سازش و آشتی میان جمهوری اسلامی ایران و استکبار جهانی؛

ـ برهم‌زدن نظام دوقطبی و به کرسی نشاندن اقتدار جمهوری اسلامی ایران در نظام بین‌الملل؛

ـ اعلام رژیم صهیونیستی به عنوان زاییده­ی استکبار جهانی در منطقه و به عنوان بزرگ‌ترین خطر برای جهان اسلام و طرح مسأله­ی فلسطین به عنوان مبرم‌ترین مسأله­ی جهان اسلام؛

ـ مخاطب قرار دادن ملت‌های اسلامی و ایجاد بیداری و خودباوری اسلامی در میان مسلمانان جهان؛

ـ اعلام وحدت اسلامی میان ملل مسلمان با مذاهب گوناگون و پرهیز از هرگونه تفرقه­ی مذهبی در جهت خواست دشمنان خارجی؛

ـ تلاش در جهت ایجاد نهضت جهانی مستضعفین در برابر استکبار جهانی؛

ـ اعلام شکست قریب­الوقوع همه­ی نظام‌های سیاسی استکباری که به دور از معنویت بنا نهاده شده‌اند؛

ـ شکست اندیشه­ی پایان دین‌مداری در عصر مدرنیته نزد نخبگان و نظریه‌پردازان غربی؛

ـ ظهور اندیشه­ی بازگشت به دین و معنویت در عصر  پست­مدرن در محافل و مجامع علمی غربی؛

ـ تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر الهیات آزادی‌بخش مسیحی در امریکای لاتین؛

ـ ظهور فرقه‌های مذهبی روبه افزایش قائل به «منجی» و «موعود» در جهان، به دلیل ناکامی از دستاوردهای مدرنیته.

 

چنان‌که اشاره شد، هرکدام از موضوعات ذکرشده می‌تواند، موضوع پژوهش‌های فراوانی واقع شود. گرچه در سال‌های اخیر در همایش‌های داخلی و بین‌المللی، برخی موضوعات فوق، مورد پژوهش و کنکاش علمی صاحب‌نظران داخل و خارج از کشور قرار گرفته، و بعضاً مقالات و سخنرانی‌های قابل توجهی ارائه گردیده است؛ اما برای استفاده بیشتر از این فرصت‌ها و امکانات، شاید بتوان راه­کارهای تکمیلی دیگری پیشنهاد کرد:

1ـ هر همایش داخلی و بین‌المللی صرفاً به یک موضوع اختصاص یابد که طبعاً خود نیز زیرشاخه‌ها و یا موضوعات خاص‌تری را دربرمی‌گیرد. متناسب با موضوع، همایش را می‌توان در سایر نقاط جهان برگزار کرد. مثلاً برگزاری همایش «تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر الهیات آزادی‌بخش امریکای لاتین»، در یکی از کشورهای امریکای لاتین مناسب‌تر است و امکان شرکت بیشتر صاحب‌نظران و علاقه‌مندان و نیز پوشش خبری بهتر و بیشتری را فراهم می‌آورد.

2ـ موضوعات فوق با زیرشاخه‌هایش، می‌تواند موضوع پایان‌نامه‌های دانشگاهی دانشجویان رشته‌های مختلف تاریخ، علوم­سیاسی، جامعه­شناسی سیاسی، الهیات و معارف اسلامی، اقتصاد سیاسی و... در مقطع کارشناسی ارشد و دکترا در داخل و خارج از کشور قرار گیرد و یکی از ارگان‌های فرهنگی کشور (سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، وزارت فرهنگ و آموزش عالی و یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) هر سال به بهترین پایان‌نامه، جوایزی اعطا کند و این پایان‌نامه‌ها با حمایت مالی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، توسط ناشران خصوصی چاپ و نشر شوند.

3ـ سایت اینترنتی تشکیل شود تا همه­ی مطالب مکتوب و نیز سخنرانی همایش‌ها به زبان‌های فارسی، عربی، انگلیسی، فرانسوی و اسپانیولی قابل دسترسی باشند.

4ـ و بالاخره وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موظف شود تا در عرصه­ی نقاشی، موسیقی، تآتر و سینما، آثار فاخری را هر سال مستقلاً و یا به صورت مشترک با برخی کشورها و یا هنرمندان کشورهای مرتبط تولید کرده و به نمایش گذارد.

والسلام

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ
موضوعات وب
امکانات وب
تعداد بازدید ها: 138007

ضرورت شناسایی ابعاد شخصیت امام خمینی (ره)

دکتر محمد‌حسن رجبی

نویسنده و پژوهشگر

امام‌خمینی(ره) شخصیت بزرگ و برجسته‌ای در تاریخ ایران و اسلام و حتی جهان به شمار می‌رود که به جرأت می‌توان گفت هنوز بسیاری از ابعاد شخصیت ایشان ناشناخته مانده است. تصوری که اغلب مردم کشور، مسلمانان و جهانیان از امام دارند، تصویر رهبری دینی ـ سیاسی، قاطع و سازش­ناپذیر است که کشوری را به استقلال رساند و قدرت‌های غربی و شرقی را به چالش طلبید. این سخن، گرچه به نوبه­ی خود درست است؛ اما معرف همه­ی ابعاد وجودی شخصیت امام‌خمینی نیست. او فقیهی بلند‌مرتبه، متکلمی بزرگ، عارفی سالک، اخلاقی‌ای فروتن، سیاستمداری بصیر،... بود که همه­ی دانش‌های متنوع او، انسجامی درونی داشت و روح و جوهر آن‌ها، توحید و جهت آن­ها، تقرب به خدا و بندگی و رسالت انسان در این جهان، یعنی «انجام تکلیف الهی» بود. به عبارت دیگر، دانش امام یا منظومه­ی فکری او، کل پیوسته‌ای بود که ظواهر آن همان دانش‌های عقلی و نقلی، و باطن آن عرفان اسلامی بود که بدان دانش‌‌ها روح و جهت می‌بخشید. از این­رو، آن­چه که از آغاز نهضت اسلامی، به ویژه پس از پیروزی انقلاب مجال بروز و ظهور یافت، عمدتاً وجه سیاسی شخصیت امام بود که در فراز و نشیب‌های حساس سیاسی داخلی و خارجی، ناگزیر به اتخاذ مواضع آشکار و سرنوشت‌سازی گردید که همگان از آن آگاهند؛ هرچند امام در خلال سخنانشان و به­ویژه «در تفسیر سوره­ی حمد» ـ که در سال 1358 از سیمای جمهوری اسلامی ایران بخش شد ـ جلوه­ی بارزی از نگرش عرفانی خود را به منصه­ی ظهور رساند.

امروز پس از گذشت بیست سال از زمان رحلت آن فرزانه­ی بزرگ، ضروری است که شخصیت امام را ـ که عصاره­ی‌ فرهنگ اصیل اسلامی است ـ مورد بازکاوی قرار دهیم.

بدون شک هرگونه آسیب‌شناسی فرهنگی، بدون شناخت ابعاد شخصیت امام (امام‌شناسی) میسر نیست. آن‌چه که در ذیل می‌آید، نگرشی است بر شخصیت امام از دو منظر متفاوت: نخست، در عرصه­ی داخلی؛ بدین معنی که تحولاتی که امام در کشور ایجاد کرد؛ دوم، ‌در عرصه­ی جهانی، که ناظر به تحولاتی است که در جهان اسلام و جهان و نظامات بین‌المللی پدید آورد. طبعاً هر یک از این موارد می‌تواند خود موضوع تحقیقات مستقلی قرار گیرد. بدون شک طرح زیر، ابتدایی و پیشنهادی است که با کمک صاحب‌نظران می‌تواند به طرحی جامع‌تر تبدیل شود.

1ـ تحول در عرصه­ی داخلی (کشور)

ـ بازگرداندن هویت دینی و ملی اصیل فراموش شده به مردم که پس از استیلای تجدد در کشور، از جامعه و فرهنگ رسمی به حاشیه رانده شده بود؛

ـ دگرگونی در روابط تاریخی دولت ـ ملت با تأکید بر نقش خدمتگزاری حکومتگران به مردم و نقش مؤثر مردم بر سرنوشت کشور؛

ـ عبادی تلقی کردن خدمت به کشور و ملت و تأکید بر وجه اخلاص آن؛

ـ ارزش نهادن به طبقات فرودست و مستضعف و برائت و انزجار از طبقات مرفه و مستکبر جامعه و تأکید به مسئولان کشور در سپردن اداره­ی امور به طبقات مستضعف؛

ـ اتکا به نیروی جوانان در تصمیم‌گیری‌ها و اداره­ی امور کشور جهت ایجاد تحول و پیشرفت؛

ـ امکان تحقق «انسان کامل» در جامعه­ی اسلامی با ذکر نمونه‌های فراوان از رزمندگان دفاع مقدس و جهاد‌گران؛

ـ پیوند معنوی میان دنیا و آخرت و دمیدن روح عرفانی و اخلاقی به جامعه و تهذیب آن از آفات بشری با اشاره به این­که «عالم، محضر خداست، در محضر خدا گناه نکنید.»؛

ـ جرأت و جسارت بخشیدن به مردم در راه دستیابی به استقلال سیاسی، اقتصادی و فرهنگی و طرد هر نوع وابستگی خارجی؛

ـ برچیدن استبداد سلطنتی دیرپای 2500 ساله از فرهنگ و تاریخ کشور؛

ـ اعلام خوداتکایی و عدم وابستگی به شرق و غرب در نظام دوقطبی و برهم زدن نظم نوین جهانی به رهبری امریکا و اثبات اقتدار اسلامی به عنوان رکن قدرتمند در نظام بین‌الملل؛

ـ ایجاد وحدت و هم­دلی میان اقوام و پیروان ادیان رسمی کشور و بهره‌مندی آنان از حقوق برابر اجتماعی؛

ـ تصمیم و عزم جدی بر رفع عقب‌ماندگی تاریخی و محرومیت­زدایی از کشور و گشودن افق پیشرفت در همه وجوه سیاسی، نظامی، فرهنگی و اقتصادی با تکیه بر استعداد‌ها و امکانات داخلی.

2ـ تحول در عرصه خارجی

ـ به چالش کشیدن قدرت‌های استکباری و عدم سازش و آشتی میان جمهوری اسلامی ایران و استکبار جهانی؛

ـ برهم‌زدن نظام دوقطبی و به کرسی نشاندن اقتدار جمهوری اسلامی ایران در نظام بین‌الملل؛

ـ اعلام رژیم صهیونیستی به عنوان زاییده­ی استکبار جهانی در منطقه و به عنوان بزرگ‌ترین خطر برای جهان اسلام و طرح مسأله­ی فلسطین به عنوان مبرم‌ترین مسأله­ی جهان اسلام؛

ـ مخاطب قرار دادن ملت‌های اسلامی و ایجاد بیداری و خودباوری اسلامی در میان مسلمانان جهان؛

ـ اعلام وحدت اسلامی میان ملل مسلمان با مذاهب گوناگون و پرهیز از هرگونه تفرقه­ی مذهبی در جهت خواست دشمنان خارجی؛

ـ تلاش در جهت ایجاد نهضت جهانی مستضعفین در برابر استکبار جهانی؛

ـ اعلام شکست قریب­الوقوع همه­ی نظام‌های سیاسی استکباری که به دور از معنویت بنا نهاده شده‌اند؛

ـ شکست اندیشه­ی پایان دین‌مداری در عصر مدرنیته نزد نخبگان و نظریه‌پردازان غربی؛

ـ ظهور اندیشه­ی بازگشت به دین و معنویت در عصر  پست­مدرن در محافل و مجامع علمی غربی؛

ـ تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر الهیات آزادی‌بخش مسیحی در امریکای لاتین؛

ـ ظهور فرقه‌های مذهبی روبه افزایش قائل به «منجی» و «موعود» در جهان، به دلیل ناکامی از دستاوردهای مدرنیته.

 

چنان‌که اشاره شد، هرکدام از موضوعات ذکرشده می‌تواند، موضوع پژوهش‌های فراوانی واقع شود. گرچه در سال‌های اخیر در همایش‌های داخلی و بین‌المللی، برخی موضوعات فوق، مورد پژوهش و کنکاش علمی صاحب‌نظران داخل و خارج از کشور قرار گرفته، و بعضاً مقالات و سخنرانی‌های قابل توجهی ارائه گردیده است؛ اما برای استفاده بیشتر از این فرصت‌ها و امکانات، شاید بتوان راه­کارهای تکمیلی دیگری پیشنهاد کرد:

1ـ هر همایش داخلی و بین‌المللی صرفاً به یک موضوع اختصاص یابد که طبعاً خود نیز زیرشاخه‌ها و یا موضوعات خاص‌تری را دربرمی‌گیرد. متناسب با موضوع، همایش را می‌توان در سایر نقاط جهان برگزار کرد. مثلاً برگزاری همایش «تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر الهیات آزادی‌بخش امریکای لاتین»، در یکی از کشورهای امریکای لاتین مناسب‌تر است و امکان شرکت بیشتر صاحب‌نظران و علاقه‌مندان و نیز پوشش خبری بهتر و بیشتری را فراهم می‌آورد.

2ـ موضوعات فوق با زیرشاخه‌هایش، می‌تواند موضوع پایان‌نامه‌های دانشگاهی دانشجویان رشته‌های مختلف تاریخ، علوم­سیاسی، جامعه­شناسی سیاسی، الهیات و معارف اسلامی، اقتصاد سیاسی و... در مقطع کارشناسی ارشد و دکترا در داخل و خارج از کشور قرار گیرد و یکی از ارگان‌های فرهنگی کشور (سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، وزارت فرهنگ و آموزش عالی و یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) هر سال به بهترین پایان‌نامه، جوایزی اعطا کند و این پایان‌نامه‌ها با حمایت مالی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، توسط ناشران خصوصی چاپ و نشر شوند.

3ـ سایت اینترنتی تشکیل شود تا همه­ی مطالب مکتوب و نیز سخنرانی همایش‌ها به زبان‌های فارسی، عربی، انگلیسی، فرانسوی و اسپانیولی قابل دسترسی باشند.

4ـ و بالاخره وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موظف شود تا در عرصه­ی نقاشی، موسیقی، تآتر و سینما، آثار فاخری را هر سال مستقلاً و یا به صورت مشترک با برخی کشورها و یا هنرمندان کشورهای مرتبط تولید کرده و به نمایش گذارد.

والسلام